نسخه شماره 3324 - 1392/08/05 -

 سرنوشت يارانه‌ها در دست دولتمردان 
نويسنده : مجيد سليمي‌بروجني

 در يکي از آخرين روزهاي پاييز 1389 بود که محمود احمدي‌نژاد به يکباره بر صفحه تلويزيون ظاهر شد تا خبر غيرمنتظره آغاز فاز اول قانون هدفمندي يارانه‌ها را به مردم اعلام کند. داستان دنباله‌دار هدفمندي يارانه‌ها آرام آرام به سومين سال خود پا مي‌گذارد وليکن اظهارات دولتمردان و برخي نمايندگان مجلس گوياي اين مطلب است که کيفيت و شرايط اجراي آن در هفته‌هاي پيش‌رو با تغييراتي همراه خواهد شد.

نگاهي به عکس‌العمل‌هاي شهروندان طي چند روز گذشته نشان مي‌دهد که اکثر قريب به اتفاق آنها تمايلي به حذف يارانه‌ها ندارند و برخي ديگر نيز از پايين‌ بودن مبلغ واريزي يارانه‌ها شاکي‌اند. محمود احمدي‌نژاد با اجراي فاز اول هدفمندي يارانه‌ها به دنبال عملي کردن فاز دوم آن با افزايش چند برابري قيمت‌هاي حامل‌هاي انرژي و اضافه کردن مبلغ يارانه‌هاي واريزي بود، وليکن با مخالفت جدي نمايندگان و کارشناسان اقتصادي روبرو شد.

ساکنان ساختمان بهارستان از اجراي فاز اول راضي نبودند و نگران وقوع شوک قيمتي به جامعه بودند. با تمامي اين موارد مجلس شوراي اسلامي در قانون بودجه سال 92 به دولت اين اجازه را داد تا براي کسري هزينه‌ها و پرداخت يارانه‌ها به روش قبلي، قيمت‌هاي حامل‌هاي انرژي را تا 38 درصد گران کند. محمود احمدي‌نژاد در روزهاي آخر رياستش بر ساختمان پاستور از اجراي اين امر خودداري کرد تا که مشکلات اين حوزه بيش از گذشته بر دوش دولت يازدهم بيفتد.

در حالي که آمار بانک مرکزي جمعيت کنوني کشور را 75 ميليون نفر اعلام کرده وليکن آمار يارانه‌گيران 76 ميليون نفر مي‌باشد. طي هفته‌هاي اخير دولتمردان از دشواري‌هاي پرداخت يارانه‌ها و تامين بودجه لازم براي آن بسيار گفته‌اند. موضوعي که امکان اجراي واريز يارانه‌ها به روش فعلي را در آينده غيرممکن خواهد کرد. آمار شوراي عالي ايرانيان نشان مي‌دهد 5 ميليون و 500 هزار ايراني ساکن خارج از کشورند که حداقل يک ميليون و 500 هزار نفر از آنها را دانشجويان تشکيل مي‌دهند. به گفته رئيس سابق ستاد هدفمندي يارانه‌ها بخش مهمي از يارانه‌بگيران خارج‌نشين طي 4 سال گذشته کشور را ترک کرده‌اند.

توجه به تمامي آمارهاي رسمي مشخص مي‌کند دولت براي ادامه پرداخت يارانه‌ها پول کافي در اختيار ندارد ولي از سوي ديگر مردم هم براي اداره زندگي خود به يارانه‌هاي نقدي نياز دارند. آخرين بودجه‌اي که محمود احمدي‌نژاد پس از شش ماه، تاخير به مجلس شوراي اسلامي تسليم کرد، با کسري 40 درصدي همراه بوده است. از رقم 210 هزار ميليارد توماني که احمدي‌نژاد براي اداره کشور در نظر گرفته بود دولت تنها توان تامين 150 هزار ميليارد تومان را داشته است.

وزير نفت دولت يازدهم به تازگي اعلام کرده که ميزان فروش نفت به يک ميليون و 200 هزار بشکه رسيده است. آخرين کارنامه دولت دهم در فروش نفت 700 هزار بشکه بود. اما با افزايش ميزان فروش نفت، بازهم دولتمردان راهکاري براي تامين منابع پرداخت يارانه‌ها پيدا نکرده‌اند.

بحران‌هاي مالي چند ماه اخير گوياي اينست که ميزان نقدينگي به مرز 500 هزار ميليارد تومان رسيده است آخرين نرخ تورم هم برمبناي گفته‌هاي رئيس کل بانک مرکزي 40 درصد اعلام شده است. تمامي نماگرهاي اقتصادي مشخص مي‌کند دولت و مردم همزمان دچار کسري بودجه شده‌اند. در صورتي که اين شرايط تداوم داشته باشد، قوه مجريه براي پرداخت يارانه‌هاي نقدي در ماه‌هاي باقيمانده سال 92 دچار دردسرهاي جدي خواهد شد. اطلاعاتي که بانک مرکزي در مورد مراجعه مردم به دستگاه‌هاي خودپرداز، اعلام کرده به خوبي گوياي نياز مردم به ماهيانه 45 هزار تومان براي هر نفر مي‌باشد.

ساليانه 6 ميليارد تراکنش بانکي در کشور انجام مي‌شود به طور متوسط در هنگام پرداخت يارانه‌هاي نقدي روزانه بيش از 30 ميليون تراکنش بانکي انجام مي‌پذيرد. اين عدد نشان مي‌دهد حداقل نيمي از جمعيت يارانه بگير ايران در روز پرداخت 45 هزار تومان هديه ماهيانه دولت در برابر شعب بانک‌ها صف مي‌کشند.

شايعات مربوط به عدم پرداخت يارانه‌هاي نقدي نگراني‌هاي بسياري براي مردم ايجاد کرده است. در سوي ديگر ماجرا صنعتگران و توليد کنندگان به اين اميدند که دولت با تغيير در شيوه‌هاي پرداخت يارانه، بخشي از منابع را به سمت واحدهاي توليدي سرازير کند. بايد به انتظار روزهاي پيش رو بنشينيم تا شاهد هنر دولتمردان در مديريت مصائب اقتصادي که ميراث محمود احمدي‌نژادست باشيم.

بدون شک يکي از حساس‌ترين تصميمات دولت در مورد چگونگي ادامه پرداخت يارانه‌ها در آينده نزديک گرفته خواهد شد. شايد هم دکتر روحاني به اين نتيجه برسد که با وجود تمامي اين مشکلات و کسري بودجه بي‌ سابقه تا پايان سال 92 به پرداخت يارانه‌ها ادامه دهد. اما بدون هيچگونه ترديدي سال 93، سال متفاوتي در پرداخت يارانه‌‌ها خواهد بود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان