برو  
سایتهای مرتبط :: نمایشگاه تصاویر
  
نسخه شماره 1966 - 1387/09/23 -

 طلب بخشش روشنفکران ترکيه از ارامنه جهاندادگاه تاريخ به صدا درآمد 

گروه جهان:  گروهي از روشنفکران ترکيه هموطنان خود را فراخواندند که به طور شخصي به خاطر قتل عام ارامنه در سال 1915 از ارامنه سراسر جهان پوزش بخواهند. کشور ترکيه تاکنون از اين پوزش خواهي خودداري کرده است. روشنفکران ترکيه  با راه انداختن يک پايگاه اينترنتي به نام «من تقاضاي پوزش دارم» دست به ابتکار تازه اي براي بهبود مناسبات مردم ترکيه با ارامنه جهان زدند. اين تارنما از آغاز سال ميلادي جديد راه اندازي خواهد شد و در برگيرنده پوزش طلبي فردي از ارامنه مي باشد. متن اين عذرخواهي چنين است: «وجدان من نمي تواند بپذيرد، در قبال فاجعه عظيمي که در سال 1915 بر سر ارامنه ساکن در امپراطوري عثماني نازل شد، سکوت شود و يا حتي اين فاجعه انکار گردد. من اين بي عدالتي را مردود مي شمارم، با همسايگان ارمني خود احساس همدردي دارم و از آنان پوزش مي طلبم».
اين فراخوان از سوي چهار روشنفکر ترکيه سامان يافته که سه تن از آنان استادان دانشگاه با نام هاي پروفسور «باشکين اوران»، «احمد اينزل»، «چنگيز اختر» هستند و شخص چهارم «علي بايرام اوغلو» روزنامه نگار است.
براي جلوگيري از طغيان خشم ملي گرايان افراطي، احمد اينزل گفت: «مستقل از سياست رسمي کشور، مردم ترکيه حق دارند نظرشان را درباره تاريخ کشور خود بيان کنند. ما اميدواريم که اين فعاليت تازه مورد سو» استفاده سياسي قرار نگيرد». چنگيز اختر نيز افزود: «ما به دنبال جلب نظر فردي هم ميهنان خود هستيم. هرکه مايل به عذرخواهي است مي تواند بدين کار مبادرت ورزد». به رغم اين توضيحات مبني بر شخصي و فردي بودن پوزش طلبي، بيم آن مي رود که اين ابتکار تازه در کشور ترکيه به خشم ناسيوناليست هاي افراطي دامن زند. دولت باغچالي، رهبر حزب ملي گراي «حرکت ملي» ترکيه در اين باره  گفته است: «مردم ترکيه بابت هيچ مساله اي نياز به عذرخواهي ندارند. برعکس، در آن  زمان ارامنه دست به کشتار همسايگان ترک خود زدند و  بعد از آن نيز برخي از ديپلمات هاي ترک را در سراسر جهان به قتل رساندند».
به رغم واکنش سريع باغچالي، و به رغم ده ها سال تبليغ براي اين مواضع متکبرانه، نظراتي از اين دست در ترکيه، در حالتي تدافعي قرار گرفته اند. فراخوان جديد روشنفکران ترکيه اقدامي منحصر به فرد نيست، بلکه بخشي از مباحث گسترده تري است که ظرف سال هاي اخير پيرامون کشتار ارامنه به راه افتاده است. اين فعاليت ها آشکارا ممنوعيت بحث پيرامون قتل عام ارامنه را شکسته است. اين بحث ها در آغاز تنها طالب اصلاحاتي نسبت به مواضع رسمي در ترکيه بود، اما به مرور بدل به جدلي جدي ميان تاريخ نگاران ترک شد. نتيجه اين گونه انتقادات و تجديدنظر ها، سرانجام به ملاقات عبدالله گل، رييس جمهور ترکيه از ارمنستان در دو ماه پيش منجر شد. فعاليت جديد روشنفکران نيز، به نوبه خود سبب شتاب گيري تحولات در اين زمينه خواهد شد. مبتکران اين اقدام عنوان مي کنند: «بسياري از مردم ترکيه نمي دانند که ارامنه چه مصيبت عظيمي را متحمل شده اند. ما اميدواريم که اين ابتکار سبب کنجکاوي بيشتر جوانان شود». زمان براي آغاز اين فعاليت بسيار آگاهانه انتخاب شده است. پس از فروپاشي شوروي در سال 1991 و تشکيل کشور مستقل ارمنستان، دولت هاي ترکيه و ارمنستان خواستار بهبود مناسبات خود هستند. بهبود مناسبات به معناي مبادله سفرا و بازگشايي مرزها ميان دو کشور خواهد بود. در آغاز سال آينده رييس جمهور ارمنستان سفري به آنکارا خواهد داشت. ترکيه نيز آمادگي خود را براي ميانجي گري ميان جمهوري آذربايجان و ارمنستان  بر سر منطقه "قره باغ" اعلام کرده است.
 در سال 1453 ميلادي سپاهيان محمد دوم شهر مسيحي "کنستانتينوپوليس" را با نام اسلام گشودند و به عمر امپراتوري روم شرقي (بيزانس) که از مراکز فرهنگي اروپا بود، پايان دادند. به اين ترتيب امپراتوري عثماني توسط ترک هاي مهاجري که وارد آسياي صغير شده بودند ايجاد شد. عثماني ها با آميخته اي از فرهنگ ترکي-اسلامي به حذف مسيحيان پرداختند. نخستين کار آنها برداشتن نام کنستانتين و گذاشتن کلمه اسلام به جاي آن بود که نام پايتخت به اسلامبول (استانبول) تغيير يافت. پادشاهان امپراتوري عثماني سياست پان ترکيسم همراه با بنيادگرايي اسلامي را دنبال مي کردند و هدف تشکيل يک حکومت ترک بزرگ از غرب آناتولي تا دشت ترکستان چين را داشتند. نخست دليل جغرافيايي چرا که ارمنيان همچون ديواري آهنين ميان ترکهاي عثماني و ترک زبانان قفقاز که هيچگونه پيوست نژادي با آنان ندارند و ترکان آن سوي درياي خزر بودند، قرار گرفته بودند. دوم اينکه مسيحي بودند و باوجود فشار و تعقيب و تجاوز حاضر نمي شدند که دين خود را عوض کرده به اسلام بگروند، ازاين رو از ميان برداشتن اين سد و نابودي ملت ارمني امري ضروري مي نمود.
جنگ جهاني اول چنين فرصت مناسبي را به ترکان جوان داد، سرانجام در سال 1915 طي يک برنامه از پيش ريخته شده، نژادکشي ارمنيان را به مرحله اجرا درآوردند. برنامه اي که الگويي براي نازي ها در جنگ دوم جهاني شد. نابودي ارامنه توسط دولت وقت ترکيه (ترکان جوان) به شکلي دقيق و محرمانه طرح ريزي و اجرا شد. در راس اين طرح محمد طلعت پاشا وزير کشور، اسماعيل انورپاشا وزيرجنگ و احمد جمال پاشا وزير درياداري ترکيه قرارداشتند و ازاعضاي حزب اتحاد و ترقي بودند اينان براي پيشبرد هدف هاي خود به دولت آلمان وابسته شده بودند. دولت ترکيه براي اجراي اين طرح کميته اي سه نفره تشکيل داد که اعضاي آن بهاالدين شاکر، شکري و دکترناظم بودند.اين طرح در سال هاي 1923 - 1915 در ارمنستان غربي که تحت اشغال امپراتوري عثماني بود، به اجرا در آمد و طي آن بيش ازيک و نيم ميليون از مردم بي دفاع ارمني از زن و مرد و پير و جوان قرباني شدند و حدود يک ميليون نفر ديگر در سراسر جهان پراکنده شدند.
بنابر اين طرح، نخست کليه مردان ارمني از 15 سال تا 50 سال را که توان داشتند، به بهانه بردن به جبهه هاي نبرد به ارتش فرا خوانده شدند. در آنجا آنها را خلع سلاح کرده و به گردانهاي بيگاري در پشت جبهه منتقل کردند. در 24 آوريل 1915، حدود 300 نفر از متفکران، نويسندگان، رهبران و سياستمداران ارمني در استانبول دستگير و پس از انتقال به کشتارگاه ها به طرز فجيعي به قتل رسيدند. همچنين در همان روز حدود 5000 نفر از ارامنه بي دفاع را در استانبول به کشتارگاه فرستادند که اين سرآغاز قتل عام دسته جمعي مردم بي دفاع ارمني بود به ويژه مرداني که به عنوان سرباز در پشت جبهه به بيگاري کشيده شده بودند. ترک ها در 27 ماه مه 1915 قانون تبعيد ارمنيان به موصل و سوريه را منتشر کردند.
ماموران دولت، باشندگان شهرها و روستاهاي ارمني نشين را مجبور به رفتن به  جايي کرده و به دروغ به آنها گفته مي شد که چون در منطقه جنگي قرار دارند مي بايست براي حفظ جانشان به جاهاي امن تري منتقل شوند. آنان گروه هاي ارمني را که بيشترشان زنان، کودکان و سالخوردگان بودند، به طرف صحراي مرکزي سوريه درمنطقه درالزور درنزديکي شهر حلب راندند که تعداد زيادي از کودکان، پيرزنان و پيرمردان در مسير راه در اثر گرما، گرسنگي و تشنگي طاقت نياورده و مردند.
از سوي ديگر براي اجراي کامل کشتار ارمنيان مردان را از زن و بچه ها يشان جدا کرده و به قتل مي رساندند. دولت ترکيه امروز وجود چنين کشتاري را منکر مي شود ومدعي است که در کشمکش هاي داخلي و شورش ارمنيان عليه امپراتوري عثماني نه تنها ارامنه کشته شدند بلکه ترک ها هم تلفات داشته اند که از هر دو گروه فقط 300 هزار نفرکشته شده اند.

 


نسخه چاپي ارسال به دوستان