نسخه شماره 1982 - 1387/10/14 -

 سرماخوردگي، پيشگيري و درمان 
نويسنده : سيما غلا ميان

بيشتر از 200 ويروس عامل سرماخوردگي هستند. رينوويروس  ها بيشتر از يک سوم موارد علت سرماخوردگي را تشکيل مي دهند. انواع ويروس هاي شايع ديگر شامل ويروس هاي پارا آنفلوانزا، ويروس سنسيسيال تنفسي، کورنا ويروس ها بوده ولي آدنو ويروس ها، آنترو ويروس هاي آنفلوانزا و رئو ويروس ها به ميزان کمتري باعث سرما خوردگي مي شوند.
راه هاي انتقال ويروس هاي سرماخوردگي:
1- ترشحات بيني و دهان بيمار در اثر عطسه و سرفه
2- آلودگي دست به ترشحات آلوده به ويروس و انتقال آن به دهان و بيني
3- ترشحات ريز آغشته به ويروس معلق در فضايي که بيمار سرفه و عطسه مي کند و فرد از طريق استنشاق هواي آلوده به اين قطرات ريز مبتلا  مي شود.
بيشتر ويروس هاي سرما خوردگي براي انتقال نياز به تماس نزديک فرد بيمار يا فرد سالم دارند.
موقعي که ويروس ها به مخاط تنفس حمله مي کنند از يک طرف اعصاب کولينرژيک تحريک مي شوند و از طرف ديگر مواد شيميايي از بعضي از سلول هاي مخاطي ترشح مي شود که باعث افزايش ترشح و پرخوني مخاط راه هاي تنفسي فوقاني مثل بيني، سينوس ها و برونش ها مي شوند و در نتيجه آبريزش بيني، گرفتگي بيني و سرفه ظاهر مي شود. همچنين به علت آسيب مژک هاي راه هاي هوايي که وظيفه تميز کردن راه هاي هوايي را دارند، جريان  ترشحات مخاطي که زياد هم شده است به خطر مي افتد.

علا ئم سرماخوردگي

در کودکان و بالغين علا يم اوليه سرماخوردگي عبارت است از تحريک و خارش بيني و گلو، در عرض چند ساعت ترشحات مخاطي روشن از بيني توام با عطسه شروع مي شود.
گلو درد باعث ترشحات خلف بيني و تنفس از دهان مي شود. دردهاي عضلا ني، سردرد، احساس خستگي و کوفتگي و کاهش اشتها از علا ئم ديگر همراه سرماخوردگي است. تب خفيف و گاهي تحريک چشم ها از علائم ديگر است. درروز دوم و سوم سرماخوردگي ترشحات مخاط بيني غليظ تر و گاهي چرکي مي شود. به تدريج کودک احساس بهتر شدن مي کند، ولي علائم آبريزش و گرفتگي بيني، عطسه، گلو درد، سرفه هاي شبانه ادامه دارد. به علت ترشحات زياد بيني و گرفتن اين ترشحات گاهي بيني دچار قرمزي، زخم، تورم  و درد مي شود. در مدت 7-5 روز علا ئم فروکش مي کنند. ولي در هفته دوم هم ممکن است سرفه و گرفتگي وترشح بيني ادامه داشته باشند. در شيرخواران، علائم با بالفين تا حدودي متفاوت است علا وه بر گرفتگي بيني، آب ريزش و عطسه و سرفه، شيرخواران دچار تحريک پذيري و بي قراري هستند به طوري که خوابشان دچار مشکل مي شود. گرفتگي بيني ممکن است مانع مکيدن شير شود. سرفه باعث استفراغ مي شود. بعضي از شيرخواران دچار اسهال ساده مي شوند. بنابراين علا ئم باعث نگراني مادر مي شود و اين موضوع باعث ايجاد آثار منفي در نگهداري و مراقبت، تغذيه با شير مادر ، مراجعه مکرر به پزشک، مصرف نا بجا و بي رويه دارو مي گردد. غده لنفاوي گردن در بعضي از کودکان بزرگ و قابل لمس مي شود.
بعضي دچار عوارض سرما خوردگي مثل عفونت گوش مياني، سينوزيت و يا سينه پهلو (پنوموني) مي شوند. از روي رنگ ترشحات بيني نمي توان قضاوت نمود که علت آن ويروس، ميکروب يا آلرژي است.
مگر آنکه بيشتر از 10 روز طول بکشد که ممکن است عفونت ميکروبي باشد. در کودکاني که دچار حساسيت هستند ميزان سرما خوردگي و شدت آن بيشتر است. در جريان سرما خوردگي لوزه ها ممکن است حالت قرمز رنگ تا حالت زخمي شدن پيدا کنند. که بستگي به نوع ويروسي دارد که باعث سرما خوردگي شده است. در اين حالت نيازي به آنتي بيوتيک به ويژه پني سيلين نيست.

درمان

زماني که کودک خيلي بيمار به نظر نمي رسد و دچار عوارض سرما خوردگي نشده است، نياز به دارو ندارد. آنچه مهم تر از دارو است آموزش به والدين است. آموزش شامل اطمينان دادن به مادر، که علا ئم سرما خوردگي يک عارضه ويروسي است. شرح علا ئم، دوره بيماري و سير آن به مادر بايد گفته شود، چه موقع و در صورت بروز چه علا ئمي، مادر مجددا مراجعه کند. موقعي که تب کودک بالا ست، گرفتگي و آبريزش بيني زياد است و از سرفه، کوفتگي ، خستگي و درد عضلا ني شاکي است درمان بايد به صورت دارويي و غير دارويي انجام پذيرد.

توصيه هاي مهم غير دارويي

مصرف مايعات بيشتر و تداوم شير مادر و شيرخواران (ولي در بچه هاي بزرگتر، مصرف آب گرم، چاي کم رنگ با آب ليمو و عسل و افزايش مصرف سوپ و آب ميوه مفيد است)، مصرف سرم نمک (نرمان سالين) به صورت قطره بيني به طور مکرر، خارج کردن ترشحات بيني، به وسيله پوار پلا ستيکي در دوره شيرخواري، استفاده از بخور آب ساده در اطاقي که از کودک نگهداري مي شود، نکشيدن سيگار توسط اطرافيان در محل نگهداري کودک بيمار، ارائه مطالب آموزشي در مورد علت، علا ئم دوره سير بيماري و زمان مراجعه مجدد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان