حتي هانس کونگ فيلسوف برجسته و ناراضي کاتوليک و مولف کتاب  " اسلام، ديروز، امروز، فردا " اين باور تاريخي را که امام محمد غزالي سلف دکارت در طرح اسلوب  شک منطقي است، را مي پذيرد. هانري کربن انديشه  محمد غزالي را از متدولوژيک ترين انديشه هاي  تا ريخ مي داند. سنت توماس داکوينو که به همراه سنت اگوستينو (مانوي به مسيحيت گرويده) يکي از  دو متفکر عمده جهان مسيحيت است کتاب "مقاصد الفلاسفه " محمد غزالي را خوانده و مورد استناد قرار داده بود. غزالي کتاب  مقاصد الفلاسفه  را براي آن نوشته بود تا کتاب"  تهافت ا لفلاسفه"   را در رد آراي فلاسفه بنويسد. به اين مفهوم که غزالي فقيه و متکلم و عارف  در چنان درجه اي از آزاد فکري بود که براي رد آراي فلاسفه در آغاز و آن هم در کتابي جداگانه به توضيح آنان مي پردازد. سنت توماس که کتاب مقاصد الفلاسفه را خوانده  و کتاب تهافت ا لفلاسفه را نشناخته و نخوانده بود، به خطا غزالي را فيلسوف مي پندارد. محمد غزالي البته  بي آنکه فيلسوف باشد آنقدر آزاد انديش و آزاده  است که بتواند بنويسد: "مگس بر نجاست آدمي نکوتر که عالم بر درگاه سلطان."
شوپنهاور مي گويد: اهميت کشف هند براي اروپاي قرن نوزدهم به اندازه اهميت کشف يونان و رم باستان براي اروپاي رنسانس است. شوپنهاور هند را از طريق مطالعه اوپانيشادها يا آموزه هاي عرفا ني هند شناخته بود. اين آموزه ها را آنکليل دوپرون فرانسوي از نسخه گردآوري شده "دارا شکوه" وارث تاج و تخت هند از فارسي هندي به لاتين ترجمه کرده بود.
اگر سلوک فکري و عملي غزالي را در کنار  حماسه سرايي هاي خرد گرايانه فردوسي ، تاملات حيرت آور  مولوي در باب عقل و  ايمان ، تعقلات شک گرايانه خيام در باب هستي، نکته سنجي هاي  سعدي در حکمت عملي، انديشه آفريني  هاي ژرف حافظ در آزادگي،  انسان گرايي نظامي در نقل هاي درمانگر و التيام بخش زخم هاي روان  و انديشه  بي شمار ايرانيان ديگر چون بوعلي و بوريحان  و آثار بسيار به زبان فارسي را که  از کشمير تا بالکان آفريده شده   در کنار  جنبش هاي فکري و اجتماعي (چون مشروطيت و اصلاح طلبي مصدقي و حقوق طلبي هاي امروزي) بنهيم، درمي يابيم آن چه به ايران و ايراني هويت و شکل و حشمت داده است بيش  از سلحشوري سلحشوران،  انديشه  فرزانگان و انديشه ورزان بوده است. انديشه نيز تنها در دسترسي آزادانه به تمامي منابع و از طريق جدال استدلالي  و  با  تعقل و  تامل مي تواند بارور شود. ويژگي فرهنگ ايراني صورت و ذات جهانشمول و يونيورسال آنست. لازمه بقا و استمرار چنين فرهنگي امکان دستيابي به تمام  منابع موجود است.
سنت نامرضيه سلب و منع و تهديد که پيشواياني چون محمود غزنوي داشته است جز آسيب به اعتبار انساني و  ايراني گري نيست. پادشاهان صفوي آنگاه که اخباري گري را  روش  مسلط زمان خود کردند واطاعت را جانشين انديشه  و عرصه را بر اهل فکر و فلسفه و  اجتهاد بدان حد تنگ ساختند که علماي  قشري حضور انديشمندي چون ملاصدرا را در اصفهان تاب  نياوردند و او را راهي مورچه خورت و سپس کهک قم کردند، در واقع در همان زمان تخم انحطاط و بي حالي  را نه فقط در دربار که در سطح جامعه نيز پراکندند.
در خبر ها خو انده مي شود  که"  کميته تعيين مصاديق فيلترينگ"، تاکنون پنج ميليون سايت را براي کاربران ايراني فيلتر کرده است. مي توان پذيرفت که نيمي از اين سايت ها  "مستهجن" بوده باشند و اگرچه هيچ خانه اي بدون توالت قابل تصور نيست ازين بخش درمي گذريم. نيمي ديگر بي شک مي توانند داراي اطلاعاتي باشند مفيد و ضرور از براي آگاهي همه جانبه براي جوينده- به ويژه جوان- ايراني از بهر آزمون زندگي و شناخت مواضع ديگران و يافتن و پرورش انديشه هايي از براي صيانت خود و ارايه طرق هم زيستي بهتر آدميان و موجودات و کاينات  در گستره هستي .
خوانده مي شود که  از جمله اين سايت هاي متاسفانه  مسدود شده  اخير   برخي   سايت هاي  ادبي و فرهنگي مي باشند و سايت هاي فارسي العربيه و راديو آلمان و راديو فرانسه. همگان مي دانند که مواضع دو سايت اروپايي بيانگر انديشه هاي رايج جوامع دولتي و مدني اروپاست که در تمام مسايل جهاني و خاورميانه و ايران به دليل باور به روش گفتگو و طرد خشونت، جنگ و تروريسم در تمامي مسايل جهاني و منطقه اي  نقطه تعادل و بر ضد افراطي گري هاي هستي سوز در اين جهان پر آشوب است. افکار عمومي اروپا چنان با ارزش هاي دمکراتيک و حقوقي عجين شده است که در  هشتاد شهر فرانسه و آنهم در يک روز به نفع فلسطينيان تظاهرات عظيمي بر پا مي شود. اين افکار عليرغم و بر ضد برخي  گرايشات افراطي و سمي نژاد پرستانه همواره در جهت تلاش براي حفظ صلح جهاني  و بر ضد ميليتاريسم هاي گوناگون پيشگام  بوده است.   سايت فارسي العربيه نيز بيانگر مواضع بايسته توجه دولت سعودي و وارثان فکري  بدوي گراي  ابن تيميه  و داراي گرايش هايي گاه متفاوت  و گاه متضاد با منافع ملي ايران (در شبه قاره هند و افغانستان و لبنان و بويژه در حمايت از ياغيان شرق کشور)  است. در اين خصوص بايد گفت اگر  اخبار و تحليل ها و مواضع اين سايت قادر به تهديد فرهنگ ايراني که در صورت هاي بهترخود عميقا نرمش پذير و خردگرا و انسان گراست  مي بود   اين فرهنگ خجسته بسيار پيش از اين در برابر گجستگان گوناگون  از پاي افتاده بود.
ايده و فکر حفاظت از طريق محدوديت آفريني ها انديشه اي ضعيف و رو به تلاشي است. هر بارويي سرانجام فرو مي ريزد. اين   آب روان است که  زاينده و  مفرح ذات  وشادي زا ست.